Karl Polanyi başyapıtı “Büyük Dönüşüm’e “Ondokuzuncu yüzyıl uygarlığı çöktü” diye başlar. Polanyi’ye göre çöken kapitalizmin üzerinde durduğu dört önemli kurumdu.

Birinci kurum devletler arasındaki güç dengesi sistemi, ikincisi, dünya ekonomisinin eşi görülmemiş bir biçimde örgütlenmesini sağlayan altın standardı sistemi, üçüncüsü “serbest piyasa” ve dördüncüsü ise liberal devletti. Polanyi “Büyük Dönüşüm”ü İkinci Savaş öncesi yazmaya başladı. “Büyük Dönüşüm” 1944’te yayınlandı. Yani Polanyi 19. yüzyılın, başka bir deyişle, kapitalizmin bir döneminin ve onun kurumlarının çöktüğünü 20. yüzyılın ilk çeyreğinden sonra, büyük krizi takip eden günlerde yazdı. Şimdi tıpkı Polanyi’nin o günlerde söylediği gibi pekâlâ bugünlerde biz de 20. yüzyıl uygarlığının çöktüğünü söyleyebiliriz. İkinci Savaş öncesi, 1929 bunalımı sonrası belirmeye başlayan, savaşı yaratan koşullar ve savaş sonrası iki kutuplu dünya sisteminin bugünlere kadar uzayan kurumları neoliberalizmin bu son kriziyle tarihe karışıyor. Şimdi Polanyi’nin yazdığı ve 19. yüzyıl kurumu olarak nitelediği tüm yapılara bugün yeniden, yeni biçimleriyle bakalım. Bugün de bu dört kurumun artık yeni biçimlerinin de çökmekte olduğunu görürüz.

Devletlerin yapıları ve güç dengeleri yeniden biçimleniyor. Ulus-devletlere dayalı ekonomik yapı çözülüyor. Krizleri artık tek bir devletin müdahalesi önleyemiyor. Dünyanın üretim dengesi ve ekseni tamamen değişti. Bugün dünyanın para merkezleri geçmişin yeni sömürgeleri.

Yazının devamını okumak için tıklayın.