Bugün tüm gazetelerin bütün siyasete hasredilmiş köşe yazıları aynı konuyu ele alacak ve muhtemelen yazarlar arasındaki ideolojik ayrılıklar arka planda kalacak. Çünkü olayın kendisi o denli çarpıcı ve tekil ki, onu nasıl yorumladığınız ikincil kalıyor. Yirmisi muvazzaf 49 kişinin tutuklanması, bunların 16’sının general veya amiral rütbesinde olması, Cumhuriyet döneminin geldiği tıkanma ve kırılma noktasını gösteriyor.
Modernliğin sıkıntıya girdiği günlerden, yani kabaca 90’lı yılların başından bu yana kullanılan ‘artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak’ diye bir klişe var. Gerçekten de birçok olay bizlere bunu hissettirdi, çünkü yaşanmakta olanın geçmişten devraldığımız toplum ve devlet hayaliyle uyuşmadığını fark ediyor, onunla bağdaştırmakta zorlanıyorduk. Eskinin parçası olmayan bir durumu yaşadığımızı anlıyor ve bu yeni olgunun etkisinin buharlaşıp kaybolamayacağını da sezgisel olarak kavrıyorduk. Örneğin Hrant’ın cenazesi böyle bir olaydı... Toplumun dip akıntılarında ortak bir zihniyet kaymasının varlığının, bu zihniyetin esas olarak yeni bir duyarlılık getirdiğinin ve hak, adalet gibi kavramların kamu vicdanında farklı bir biçimde ve derinleşerek yeniden tanımlandığının işaretiydi o olay. Değişim yaşanmakta ama sanki görünür olabilmek için bir fırsat beklemekteydi. O cenaze bu toplumun kabuğunu yırttığı nadir anlardan biri olarak tarihe geçti ve herkese ‘artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak’ dedirtti.
Marks’ın işçi sınıfı bilinci bağlamında kullandığı kategorilerden gidersek, Türkiye’de sanki bir süredir ‘kendinde’ bir değişim vardı, ama bazı olayların yaşanmasıyla birlikte birtakım eşikler aşıldı ve ‘kendisi için’ değişim noktasına geldik. Söz konusu dönemin en belirgin özelliği, başlayan süreçlerin durdurulamaması. Yeni olanı durdurmak üzere atılan her adım, yeniyi isteyenlerin sayısını arttırdığı gibi, yeni bir aktörleşme de yaratıyor.
Otoriter zihniyete dayanan Cumhuriyet algısının ve onun uzantısı olan vesayet rejiminin değişimi bu zihniyetsel arka planın önünde yaşanıyor.
Yazının devamını okumak için tıklayın.
