|
|
ŞULE AYTAÇ * / Sömürü var olduğu sürece, Marksist sömürü tanımının anlatacağı çok şey var
|
Murat Belge, Halil Berktay (ve başlangıçta Roni Margulies’in de) arasında süregelen ve ilgiyle okuduğum yazışmaların iki boyutu üzerine düşüncelerimi aktarmak istedim.
Birincisi sanırım Marksizm hâlâ -özellikle de Sovyet tipi ‘sosyalizmin’ başarısızlığından beri- ele aldığı olguları açıklamaya yetkin bir teori mi? Açıklamaya çalıştığı olguları açıklamaya yetkin bir teori mi?
İkincisi ise, neden sosyalist olduk (ve belki hâlâ sosyalistiz) ve eğer artık Marksizm yeterli ve geçerli değilse, yine de sosyalistiz demek nasıl mümkün; ya da bunun için Marksizm dışında yeni teorilere mi bakmak lazım?
Emek Teorisi üzerine doktora yapmış biri olarak Marx’ın, düşünce ve eylem tarihine en önemli katkısının şu olduğunun düşünüyorum: Sömürü, insanın kendisinden yabancılaştırılamayacak özelliği emeği ile ürettiği ve hammaddelere kattığı değere başkalarınca el konması anlamına gelir ve bu anlamda da ‘duygusal’ bir konu değildir. Marksizm hatta Leninizm ve diğer varyasyonlarının tüm ekonomi politik teori ve pratikleri bu yapıtaşı üzerine inşa edilmeye çalışılmıştır . O halde, “bugün Marksizm hâlâ geçerli mi” sorusuna cevap verebilmek için, bu olgunun sürüp sürmediğine bakmak lazım değil mi? Hatta, “Sovyet ve Çin tipi ‘sosyalizm’lerde bu olgu değişmiş miydi” sorusunu sormak lazım. Benim ilk soruya cevabım evet, ikincisine ise hayır. Sömürüden söz etmeyen bir Marksizm tartışması, işin özünden uzaklaşmak gibi geliyor bana.
Murat Belge bir yazısında (8 Ocak Pazar) Gareth Stedman Jones’un, içsel ve dışsal rektifikasyon kavramını tanıtıyor ve bunun Marksizmi ‘düzeltmenin’ kullanılabilir bir aracı olduğuna işaret ediyor. Ve soruyor: “Şimdi, biz bu “rektifikasyon”u hangi yöntemle yapacağız? Kendi teorimizin “içsel” saydığımız araçlarıyla mı, dışımızdaki düşünce oluşumlarının biçimlendirdiği teorik araçlarla mı?”
Arabanızın motoru rektifikasyon gerektirdiğinde motor indirilir, artık çalışmayan tüm parçalar ya tamir edilir, ya da yeni parçalarla değiştirilir ve tekrar arabaya yüklenir.
Haberin devamını okumak için tıklayın.
