METİN KAYGALAK
Kültürel hakların elde edilmesiyle, Kürtlerin zihninden ‘ulus söyleminin düşmesi’ aynı zamanda milliyetçi paradigmadan çıkılması demektir. Kürt sorunundaki söylem kontekstinin nasıl ifadelendiği konusunda oldukça karmaşık bir durum olduğu ortada. Buna dair saikları biraz düşünecek olursak;
Mağduriyet söylemi
Kürt meselesinde mağduriyet söylemi, görünmeyen yönüyle aslında entegrist bir söylemdir. Mağdur olmanın araçlarının ortadan kaldırılmasına yönelik geçici önlemlerden öteye gitmeyen, bağımsız çalışan bir zihin örgütlenmesi olarak belirir. Devlet için Kürt meselesinin mağduriyet söylemi etrafında dile gelmesi, entegrist-asimilasyoncu araçların görünürlüğünü azaltan bir pozisyon sağlamıştır. Örneğin Kürtçe dil kursları, TRT Şeş uygulamalarıyla Kürtlerdeki negatif psikolojik eşiğin giderilmesine yönelik araçlarda olduğu gibi. Bunun geçici psikolojik bir rahatlama sağladığı da görülüyor.
Bu söylem, sürekli bir söylemdir. Ya da siyasi sonuçlar doğuracak olan durumlarda, daha az zarar görmeyi vaat eden bir söylem olması nedeniyle, en çok başvurulan yöntemdir. Meşruiyetini siyasal aktörsüzlük üzerinden edinir, bu nedenle daha çok münferit bir söylem olarak kullanılan bir araçtır. 1938 Dersimi’nden ta 1970’lerin sonuna dek, mağduriyet söylemi üzerinden ifadelenen bir Kürt zihniyet evreni olduğu söylenebilir. 70’ler ortası sosyalist Kürt hareketlerinin ulus söylemiyle zaman zaman bu söylem gerilese de, yaygın olarak kullanılmıştır. Ulus, etnik aidiyet gibi parçalı iktidar talebi içermediğinden ve total bir çözüm önermediğinden; mevcut, yaşanan lokal problemin giderilmesini kâfi görmüş; problem aktarma aracına dönüşmüş bir söylemdir. Devlet özellikle, Kürtlerin mağduriyet söyleminde kalmalarını; Kürtlerin bu söylem üzerinden sorunlarını dile getirmelerinin sağlanmasına gayret etmiştir. Lokal yöneticilerin (vali, kaymakam ve güvenlik güçlerinin idarecileri vb.) becerisiyle üretilen geçici çözümler buna örnektir. Haydi kızlar okula, baba beni okula gönder, İstanbul burjuvazinin beş yıldızlı otellerde Doğu’daki okullara yardım için yaptığı resim müzayedeler bunlara örnek olarak verilebilir.
Modern milliyetçi söylem
Haberin devamını okumak için tıklayın.
