Sapsarı ve kısacık saçları var kadının... Koyu renk gözleri sesinin dramatik tınısıyla uyumlu bir hüzün yayıyor etrafa. Şarkı söylerken daha da uzuyor zaten uzun olan boyu, devleşiyor sahne ışıklarının altında. Ben hep hüzünlenirim fadistaları dinlerken, dalar giderim içimdeki gizli dünyanın derin okyanuslarına ve yüzerim dünyamı çevreleyen suların içinde dolaşan renkli balıklarla yanyana. Sapsarı ve kısacık saçlarının çevrelediği yüzüyle ve içinde dipsiz acılar barındıran sesiyle beni iç dünyamın okyanuslarına sürükleyen o kadının adı Mariza. Portekiz’in hüzünlü ve yüreği özlemle dağlanmış kadınlarının sesini taşıyor geçmişten günümüze, şarkılarıyla.

Mariza, Portekiz’in geleneksel müziği fadonun gelmiş geçmiş en önemli yorumcularından biri olarak kabul ediliyor. Hatta onun bu müzik türünün “fadonun kraliçesi” Amalia Rodrigues’ten sonraki en önemli temsilcisi olduğunu düşünenler bile var. Kesin olan bir şey var ki; “kader”in şarkılarını söyleyen kadınların içinde ismi ilk akla gelenlerden biri o. Portekizce’de “kader” ya da “alın yazısı” anlamına geliyor Fado. Fado’nun kökenini ise ekmek paralarını kazanmak için açık denizlere giden ve bir daha evlerine geri dönemeyen Portekizli denizcilerin ardından yakılan ağıtlar oluşturuyor. İşte bu yüzden hüzünlü kadınlar okuyorlar fado şarkılarını hüzünlü sesleriyle.

Klasik gitar ve 12 telli Portekiz gitarı eşliğinde yorumlanan fado şarkılarını söyleyen yorumculara fadista deniyor. Sarı saçlı fadista Mariza’nın son albümü Terra İspanya ve Portekiz başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde EMI etiketiyle piyasaya sürüldü. Albüm önümüzdeki günlerde Türkiye’deki müzik marketlerin raflarını süslüyor olacak.

Portekiz ve İspanya’da 30 Haziran 2008’de yayınlanan Terra biraz gecikmeli geliyor Türkiye’ye. Ama Mariza ile yeni bir müzik yolculuğuna başlamak için beklemeye değer.

Fado’ya yeni bir soluk getiren ve bu müzik türünün yaygınlaşmasında önemli katkıları olan Mariza’nın son albümünde, flamenko, caz ve folk müziğin etkileri de hissediliyor. Terra’da sanatçının eski albümlerinde ön planda olan klasik gitar ve 12 telli Portekiz gitarının yanında piyano, vurmalı çalgılari ekstra gitarlar ve trompet de kullanılmış.

Pequenas Verdades isimli şarkıda İspanyol yıldız Buika ile düet yapıyor Mariza. Bu şarkı aynı zamanda Mariza’nın prodüktörü olan müzisyen Javier Limón’un çaldığı flamenko gitarla daha da etkileyici bir hale geliyor.

Albümde yer alan en dikkat çekici şarkılardan biri olan Vozes do Mar’da Sting’in etkileyici gitaristi Dominic Miller eşlik ediyor sanatçıya. Mariza tüm şarkılarda her zamanki gibi sesini ustaca kullanıyor ve fadonun hüzünlü tınılarını sesiyle birlikte dinleyicilerin yüreklerine akıtmayı başarıyor.

Terra’da Florbela Espanca, David Mourão Ferreira ve Ary dos Santos’un şiirlerinden bestelenmiş şarkılar da seslendiriyor Mariza. Sanatçıya eşlik eden müzisyenler arasında ise Dominic Miller, Concha Buika ve Tito Paris gibi isimler dikkat çekiyor.

16 Aralık 1973 tarihinde o sırada Portekiz’in bir kolonisi olan Mozambik’te doğdu, asıl adı Marisa dos Reis Nunes olan Mariza. Şarkıcının babası Portekizli, annesi ise Mozambikli idi. Sanatçı, 2005 yılında yayınlanan albümünün isim şarkısı olan Transparente’yi Mozambikli anneannesine armağan etmişti. Üç yaşındayken ailesiyle birlikte Portekiz’e gelen Mariza, Lizbon’un en eski mahallerinde, Mouraria ve Alfama’da büyüdü. Fado şarkılarıyla da bu mahallelerde tanıştı.

Fado söylemeye başlamadan evvel içlerinde gospel, soul ve jazz’ın da bulunduğu değişik müzik türleriyle ilgilenen sanatçı, çok farklı stillerde şarkı söyledi Fado yorumcusu olarak ünlenmeden evvel.

Mariza’nın 2001 yılında yayınlanan ilk albümü Fado Em Mim piyasaya sürülür sürülmez Portekiz’de büyük bir ilgiyle karşılandı. Albümün Portekiz’de kısa sürede 30.000 civarında bir satış rakamına ulaşması üzerine Fado Em Mim’i yayınlayan plak şirketi albümü uluslar arası pazara sürmeye karar verdi. Fado Em Mim, Avrupa’da ve aralarında Meksika ile Japonya’nın da yer aldığı birçok ülkede popüler oldu. Bu anlamda Mariza’nın Portekiz’in geleneksel müziği Fado’nun dünyada yeniden popülerleşmesi sürecinde önemli bir katkısı olduğunu söyleyebiliriz.

2002 yılında FIFA Dünya Kupası’nda Portekiz’in ulusal marşını seslendiren sanatçı, dünya kupasına ev sahipliği yapan Kuzey Kore takımının Portekiz’le karşılaştığı gün çıkmıştı sahneye.

Mariza’nın ikinci albümü Fado Curvo, 2003 yılında piyasaya sürüldü. Bu albüm de aynı Fado Em Mim gibi yayınlandığı tüm ülkelerde büyük bir başarı kazandı. Artık Fado’nun yeni kraliçesi olarak tanımlanıyordu Mariza, fado dinleyicileri ve müzik otoriteleri tarafından. Sesin ve yorumunun fadonun unutulmaz divası Amalia Rodrigues’i anımsattığı söyleniyordu.

Mariza’nın klasikleşmiş fado şarkılarına getirdiği yeni ve özgün yorum, onun çok kısa bir süre içinde uluslararası alanda tanınmasına neden oldu. 2003 yılının mart ayında BBC Radio 3 tarafından Best European Artist in World Music / Dünya Müziği Alanında En İyi Şarkıcı ödülüne aday gösterilmesinden sonra daha da geniş kitleler tarafından keşfedildi Mariza’nın müziği. Sanatçı, İngiltere televizyonunda ilk olarak Later with Jools Holland isimli programda göründü. 2004 yılında düzenlenen Atina Olimpiyat Oyunları’nda dünyaca ünlü İngiliz müzisyen Sting ile birlikte A Thousand Years isimli şarkıyı seslendirdi. Atina Olimpiyat Oyunları’nın resmi albümünde yer alan bir fado şarkısını hem İngilizce hem de Portekizce olarak seslendirdi.

Aralarında New York Carnegie Hall, Central Park, Walt Disney Concert Hall, Barbican, Hollywood Bowl, London’s Royal Albert Hall, Union Chapel, Royal Festival Hall, Lisbon’s Centro Cultural de Belém, Frankfurt's Alte Oper, Paris Théâtre de La Ville, Madrid’s Teatro Albeniz, Barcelona’s Teatro GrecMariza Carnegie Hall, Central Park, Pavilhão Atlântico, Lobero Theater, Sydney Opera House and Royal Albert Hall gibi yerlerin de bulunduğu dünyanın en önemli konser salonlarında sahne aldı.

Mariza’nın Brezilya’da kaydedilen üçüncü albümü Transparente, 2005 tarihinde yayınlandı. Live 8’de sahne alan sanatçılardan biri olan Mariza, Cornwall’daki Eden Project kapsamında da şarkı söyledi. Bunun yanında aralarında Avustralya, Finlandiya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin de yer aldığı dünyanın çok sayıda ülkesinde Portekiz kültürünü tanıtma amaçlı konser ve etkinliklere davet edildi.

Bunun yanında aralarında Danimarka, Avustralya, Kanada, Almanya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’nin de bulunduğu çok sayıda ülkede önemli ödüller kazandı.

Mariza’nın 2007 yılında yayınlanan albümü Concerto em Lisboa Latin Grammy ödülüne aday oldu. Sanatçı En İyi Folk Albümü dalında Latin Grammy’nin sahibi oldu.

“Kader”in şarkılarını tüm dünyaya sevdiren sarı saçlı fadista şimdide Terra ile fadonun içinde envai çeşit duygular barındıran denizlerinde rehberlik ediyor dinleyicilerine.