|
|
ALTUĞ YALÇINTAŞ / Doğada hayatta kalmayı başaranlar her zaman anatomik olarak en güçlü türler (örneğin dinozorlar) olmuyor. Belki de Türkiye ekonomisinin (ve siyasetinin) bugüne kadar hayatta kalmasının arkasında bu tür bir evrimci dinamik yatıyordur.
|
9 Temmuz 2009 tarihli Taraf gazetesinde, Citibank’ın “Citigold Select Özel Bankacılık Etkinlikleri” kapsamında “Gelişmekte Olan Piyasalar ve Türkiye” konulu toplantısında bir sunum yapan Mark Mobius’a ilişkin şu haber yer aldı: “Türkiye Krizden Güçlü Çıktı: Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketlerinden Templeton’ın Başkanı Mark Mobius, ‘Türkiye krizde ayakta kaldı. O yüzden Türk hissesi alıyoruz. Bundan sonra da almayı sürdüreceğiz’ dedi.”
Kulağa tuhaf geliyor olabilir: Dünya ekonomisi üretim, uluslararası ticaret ve istihdam alanında büyük sıkıntı yaşıyorken, Türkiye gibi iktisadi kapasite açısından görece küçük bir ülke nasıl ayakta kalıyor olabilir? Bu yorumu yapanlar, bu çalkantılı ortamda Türkiye’nin ayakta kaldığını söylerken, çok büyük ihtimalle kendilerine göre gerekçelere de sahiplerdir. Söz konusu gerekçeleri Taraf gazetesinin kısa haberinde bulamadık. Ancak Mobius’un sadece habere konu olan söyleminden hareketle şu yorumun da yapılabilir olduğunu düşünüyorum: Yaşayan doğada sadece küçük oldukları için hayatta kalmayı başaran çok sayıda canlı türü var. Belki de Türkiye’nin nasıl ayakta (hatta hayatta) kaldığını anlamanın yolu, doğada Türkiye’ye benzeyen canlıların nasıl hayatta kaldıklarını bilip öğrenmekten geçiyordur.
Evrim kuramı ve evrimci iktisat, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de, iktisat okullarında öğretilmez genellikle. Daha ağır kuramlarla uğraşır dururuz çoğu zaman - işçi sınıfının krizdeki rolü, artık-değer hadlerindeki azalmalar vs.- Bu kuramların, ekonominin işleyişini anlama noktasındaki önemini yadsımak mümkün değil. Ancak, farklı bir yol takip etmek adına, iktisadın eksik kalan kısmı üzerine giderek, acaba şu soruyu sorabilir miyiz? Türkiye ekonomisinin küçüklüğü (ve hatta ulusal ekonomiyi yönetenlerin beceriksizliği) ekonomimiz açısından bir şans sayılabilir mi? İleride bu krizden kârla çıkacak olursak, bunu bir şans faktörüne, yani küçük oluşumuza (ve ekonomi yönetiminin beceriksizliğine) bağlayabilir miyiz? Acaba iktisadi başarıların arkasında küçük ve beceriksiz olmak da bir rol oynuyor olabilir mi?
*
Doğada hayatta kalmayı başaranlar her zaman anatomik olarak en güçlü türler (örneğin dinozorlar) olmuyor.
Haberin devamını okumak için tıklayın.
