Ya da [Parentez-25] ve [Giritliler-16]. Tabii ki basitleştirici bazı varsayımlarla, 1500-1650 ve 1651-1750 arasında İstanbul’a Kırım’dan ithal edilen beyaz esir ve cariyelerin ahfadının, 1900’e gelindiğinde kaç olacağı.

Bileşik faiz hesabı : Faiz oranı r olsun. Bir yıllık gelişmeyi (1 + r/100) diye ifade edelim. Faizin işlediği süre (yıl sayısı) t olsun. (1 + r/100)’ün t üssünü alalım. Çıkanı başlangıç sermayesi A1 ile çarpalım. Nihaî sermaye A2’yi bulacağız. (Sanmayın ki bu formülü orta ve liseden beri hatırlıyordum. Yasemin ve Çiğdem hocalara teşekkür borçluyum.)

Ne ki, bizim önümüzde tek bir seri değil, her birinin başlangıç noktası farklı olan 250 ayrı seri var, yani (t) 1900-1500 = 400 ile 1900-1750 = 150 arasında değişiyor. Ayrıca, bu serilerden 150’si için başlangıç sermayesi A1 = 10,000; diğer 100’ü için ise A1 = 5000. Buna karşılık (1 + r/100) sabit : hep 1.01. Ne yapacağız ?

Ben kolayına gittim; sadece 1500-1650 döneminin ortasındaki yıl olan 1575 ile, 1651-1750 döneminin ortasındaki yıl olan 1700’ü hesapladım. Sonra bunlardan ilkini 150 ile, ikincisini de 100 ile çarpıp, sonuçları toplayıp, yaklaşık bir genel toplama ulaştım.

1575 yılı için t = 325 (faiz oranı 1900’e kadar işleyecek). Dolayısıyla 1.01’in 325 üssünü almamız gerekiyor. Bu da 25 küsur ediyor. 25 diyelim. “Başlangıç sermayesi” A1 dediğim o yılki köle girişi olan 10.000’le çarptığımızda, 250.000 çıkıyor. Fakat bu, tek bir yılda gelen köle nüfusunun 1900’de kaça varabileceği. Bunu bir de 150 ile çarptığınızda 37.500.000’e ulaşıyorsunuz.

1700 yılı için ise t = 1900-1700 = 200. 1.01’in 200 üssü 7 küsur. 7 diyelim. 5000’le çarptığınızda 35,000; onu 100’le çarptığınızda 3.

Yazının devamını okumak için tıklayın.