Başta terörle mücadele adı altında olmak üzere Türkiye kontrolsüz askerî harcama yapmaya devam ediyor.

Anayasa’nın 160. maddesinde yapılan değişiklikle askerî malların denetimi üzerindeki gizlilik perdesi kaldırılmış olmasına karşın yönerge Meclis’ten çıkartılamadığı için Sayıştay askerî mallar üzerinde denetim yapamıyor.

Milli Savunma Bakanlığı bütçesi üzerindeki gerekli sivil denetim de diğer başka yasaların öngörmesine karşın Meclis tarafından gerektiği biçimde yapılmıyor. Meclis, ilgili komisyonlar kurarak silah alımlarının da denetimini yapmıyor. Silah alımı için aracı şahıs ve şirketlere yapılan komisyon dağıtımının yasal denetimi ise yok.

Durum böyle olunca da askerî harcamaların gerektiğinden çok daha yüksek meblağlara ulaşması kaçınılmaz hale geliyor.

Oysaki denetimli askerî harcamalar, hem TSK’nın gerçek ihtiyacını karşılayacak silah alımları yapmasını sağlayacak hem de bu yöntem ile gerçekleştirilecek tasarruf, eğitim ve sağlık gibi toplumun gelişiminde hayati öneme sahip sosyal alanlara kısıtlı bütçeden daha fazla para aktarımı yapılmasını mümkün kılabilecek.

Hava, Kara ve Deniz Kuvvetleri Komutanlıkları bütçelerini de içine alan Milli Savunma Bakanlığı bütçesi, geçen yıla göre 1.70 oranında bir artışla bu yıl için 13,27 milyar YTL olarak öngörüldü. Ama hesaplamaya, savunma için harcanan diğer kaynakları da* eklediğimiz zaman savunma için yapılan bilinen harcamalar 19,66 milyar YTL’ye ulaşıyor. Bu miktar (bilinen haliyle), son yıllarda önemli ancak halen yeterli olmayan artışlar yapılan Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi ile başa baş giderken Sağlık Bakanlığı bütçesinin kat be kat üzerinde seyrediyor.

Ekonomist Mustafa Sönmez geçen yıl yayımlanan ve 2006 yılını kapsayan araştırmasında, ülkenin terör mağduru doğu ve güneydoğu yöresindeki 21 iline 2006 yılı bütçesinin üçte birinin ayrıldığını belirterek, bu miktarın yüzde 29’unun asayiş, güvenlik ve savunma için harcandığını belirtiyordu.

Sönmez aynı araştırmasında, ülkenin diğer bölgelerinde benzer harcamaların 2006 toplam bütçesi içindeki payının yüzde 13 olduğunu dile getiriyordu.

Hükümet Sözcüsü ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, önceki gün düzenlediği basın toplantısında ise, 25 seneyi aşan sürede PKK terörünün ülkeye verdiği zararın 300 milyar doların üzerinde olduğunu belirterek, GAP’ın maliyetinin ise 32 milyar dolar olduğunu söyledi.

Çiçek, terörle mücadele için harcanan miktarı anımsatarak, “Türkiye 10 defa GAP’ı bitirmiş olurdu. Türkiye’nin bugün milli geliri ikiye katlanmış olurdu. O bölgede en az 3 milyon 800 bin vatandaşımız doğrudan iş bulmuş olurdu,” diyordu aynı basın toplantısında. Gerek Sönmez’in ortaya koyduğu gerekse Çiçek’in verdiği rakamlar, insanın içini sızlatacak düzeyde.

Türkiye’nin doğu ve batısı arasındaki uçurumun daraltılması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı ve Turkcell’in ortaklaşa düzenlediği, 100 bin öğrencinin yaşadıkları şehirden ilk kez dışarı çıktıkları proje, askerî dahil kimi kontrolsüz yapılan harcamaların denetim altına alınması halinde sosyal barışın sağlanması ve ülkenin kalkınmasına araç olacak önemli bir örnek.

Turkcell Genel Müdürü Süreyya Ciliv, projenin maliyetinin bir tankın maliyetinden daha az olduğunu söylüyor. (Sabah, 21 Temmuz 2008).

Kabaca bir tankın 5 milyon YTL olduğunu ve tek tankın envantere katılmayacağı gerçeğiyle bu miktarın çok daha yükseklerde olacağını hesap edersek belki daha iyi anlatmış oluruz Ciliv’in ne demek istediğini.

Anımsarsanız eğer, emekli Korgeneral Altay Tokat, 2006 Temmuz’undaki bir söyleşisinde, “Güneydoğu'da görev yaparken bölgeye yeni gelen hâkim ve memurlar işlerini ciddiye alıp hizaya girsinler diye bomba attırdığını” büyük bir rahatlık ve keyfilik içinde açıklarken daha da ileri giderek yaptığının suç olmadığını ileri sürebilmişti.

O zaman askerî uzmanlar bana, bir bomba ile kaç okul yaptırılabileceğini anımsatmış ve TSK’nın sivil denetimden uzak oluşunun, Tokat örneğinde olduğu gibi sayısız keyfi eylemlere neden olurken belki de terörle mücadelenin uzamasında önemli etken olduğuna dikkat çekmişlerdi.

Yukarıda saydığım bütün bu keyfilik ve denetimsizlikler ortada dururken, harekete geçmesi gereken aktörler neredeler acaba?