Yanılmışım!

Çarşamba akşamı karar açıklandıktan sonra, “acaba nerede yanıldım” diye kendimi sorgulamaya başladım. Sosyolog olmanın getirdiği bazı mesleki sakatlıkların (professional deformations) beni yanılgıya sürüklediğini sanıyorum. Biz sosyologlar bireyin verdiği kararların kendi sınıfsal konumu, aldığı eğitim, sosyalleşme süreci ve içinde yaşadığı kültürel çevre tarafından şekillendiğini düşünürüz. Sosyal bilimci kafası böyle çalışır. Kapatma davası mahkemenin gündemine taşındığı gün, bendeniz Anayasa Mahkemesi’nin web sitesine girerek üyelerin özgeçmişlerine göz atmıştım. Özgeçmişlerden kalkınarak, “bu heyet AKP’yi kapatır” kanaatine varmıştım. Yanılmışım!

Demek ki benim yaklaşımım, yüksek mahkeme üyelerinin her şeyden önce hukuka olan bağlılıklarını yeteri kadar ciddiye almamıştı. Hangi üyenin nasıl oy kullandığı basında yer aldığına göre, önce “AKP kapatılsın” diyen üyelerin özgeçmişlerini özetleyelim:

Z. Ayla Perktaş, (Ankara Hukuk Fakültesi, Danıştay Üyesi).

Fulya Kantarcıoğlu, (Ankara Hukuk Fakültesi, Danıştay Üyesi).

Şevket Apalak, (Ankara Hukuk Fakültesi, Danıştay, İdare Mahkemesi Üyesi).

Mehmet Erten, (İstanbul Hukuk Fakültesi, Ceza Hâkimi, Yargıtay Üyesi).

A. Necmi Özler, (İstanbul Hukuk Fakültesi, Askerî Hâkim, Askerî Yargıtay Üyesi).

Osman Paksüt, (Ankara Hukuk Fakültesi, Emekli Büyükelçi).

Yukarıda görüldüğü gibi, “AKP kapatılsın” diyen üyeler ağırlıklı olarak Danıştay kökenli. Danıştay ve İdare Mahkemeleri’nde bildiğimiz usulde insanların hâkim karşısında çıktığı türde yargılama olmaz. İdare Hukuku’nda kararlar dosya tetkik edilerek verilir. Danıştay üyeleri de ağırlıklı olarak ‘idare’nin menfaatlerini kollayan bir hukuk formasyonuna sahiptir. Bu üyelerin neden kapatma yönünde oy kullandıklarını açıklamak kolaylaşmaktadır. Önceden meslekten diplomat, Yargıtay ve Askerî Yargıtay üyesi olan üyeleri de bu gruba ilave ettiğimiz zaman “AKP kapatılsın” diyen altı üyenin tavrı benim ‘sosyolojik analizlerim ile uyumlu’ sonuç arz ediyor. Gelelim, analizlerin çuvalladığı noktaya. Yâni, “AKP kapatılmasın, ama parası kesilsin” diyen üyelere:

Serdar Özgüldür, (Kara Harp Okulu - İstanbul Hukuk Fakültesi, Askerî Hâkim, Askerî İdare Mahkemesi üyesi)

Prof. Sacit Adalı, (Ankara Üniversitesi, SBF, Öğretim Üyesi)

Ahmet Akyalçın, (Ankara Hukuk Fakültesi, Savcı ve Ceza Hâkimi, Yargıtay Üyesi)

Serruh Kaleli, (Ankara Hukuk Fakültesi, Serbest Avukat, Barolar Birliği kontenjanından üye)

Dikkat ederseniz, bu dört üyeden sadece bir tanesi “AKP kapatılsın” diyen grubun yanında yer alsa ve o yönde oy kullansa, nitelikli çoğunluk sağlanacak ve AKP kapatılacaktı. Örneğin, kariyerine Foça Amfibi Deniz Piyade Alay Komutanlığı’nda başlayan ve daha sonra hukuk fakültesini dışarıdan bitirerek askerî hâkimlik ve savcılık mesleğine intisap eden Sn. Serdar Özgüldür’ün aldığı eğitim dolayısıyla ‘laiklik karşıtı faaliyetlere odak olma’ konusunda daha sert davranacağını tahmin etmiştim. Herhalde, Cemil Çiçek’in AKP için yaptığı hukuki savunma o kadar ikna edici oldu ki bazı üyeler kapatma yönünde oy kullanmaktan vazgeçtiler. Yanılmışım!

Son olarak, birkaç ay önce “bu dava Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelmesin!” yönünde Haşim Kılıç ile birlikte oy kullanan Prof. Sacit Adalı’nın kararını açıklamakta güçlük çekiyorum. Bu durum gazeteci Mehmet Tezkan’ın da dikkatini çekmiş, Sn. Adalı’yı şöyle anlatıyor: “İslami kesime yakınlığıyla biliniyor. Muhafazakâr, mütedeyyin bir yaşam tarzı var. Yıllardır önemli kararlarda Haşim Kılıç ile Sacit Adalı adını hep duymuşsunuzdur. ... Türban değişikliği Anayasa’ya aykırı değildir diyen iki üye kim? Haşim Kılıç ve Sacit Adalı. … Bu kez farklı davrandı. … AKP kapatılsın demedi ama laiklik karşıtı eylemlerin odağı haline gelmiştir kararına da imza attı” (Vatan, 31 temmuz). Evet, benim sosyolojik analiz burada da çuvalladı. Başsavcı Abdurrahman Bey’in “Google iddianamesi” diye basında “tu kaka” edilen iddianamesi muhakkak Prof. Adalı’yı etkilemiş olmalı diye düşünüyorum. Velhasıl, yine yanılmışım!

Ama bu vesile ile bazılarının hakkını teslim etmek gerekiyor. İşte Bilal Çetin’in karardan bir gün önce Vatan’da yazdığı yazı: “Önceki gün Anayasa Mahkemesi’nin toplantıya başladığı saatlerde, çok güvendiğim ... bir haber kaynağım telefon etti: Anayasa Mahkemesi’nin 11 üyesi AKP’nin, laiklik karşıtı eylemlerin odağı haline gelip gelmediği yönünde uzun tartışmalar yapacak. Ve sonuçta kapatma eğilimi ağır basacak ve oylamaya geçilecek. Oylama sonunda da karar, 6’ya 5 kapatma yönünde çıkacak. Ama tabii ki Anayasa gereği nitelikli çoğunluk olan 7 oy çıkmadığı için AKP kapatılmayacak. AKP kapatılmayacak ama ciddi bir imaj ve prestij kaybına uğratılacak. Toplum ve kamuoyu nazarında sicili zedelenmiş olacak. Çok ciddi bir uyarı almış olacak. Bundan sonraki süreçte iktidar partisi imajını düzeltebilmek, laikliğe duyarlığı kesimlerin güvenini yeniden kazanabilmek için daha dikkatli hareket etmek, imajını düzeltmek zorunda kalacak...”

Ah keşke, benim de “her şeyi önceden bilen” haber kaynaklarım olsaydı da sosyolojik analizlerimle etrafımı yanıltmasaydım! Kıskançlıktan çatlamak üzereyim...