Reklam | Künye | İletişim 21 Mart 2010 Pazar 09:05
Haber Ara :
taraf
WEB SİTEMİZ YENİLENİYOR!
Taraf.com.tr ile ilgili görüş ve düşüncelerinizi
bize iletmek için tıklayın.
ÜYE GİRİŞİ

Üye OL | Şifre Hatırlat
Anasayfa Ekonomi Politika Güncel Dünya Spor     Yaşam Bilim ve Teknoloji Kültür ve Sanat Eğitim i Yazı Dizis Her Taraf Yazarlar
ahmet_altan YA DA 20.08.2008
Yasemin Çongar
Yeni Soğuk Savaş’ın ön cephesinde zor ittifak
Yazdır
Yazıyı Paylaş:

Uluslararası ajanslar dün öğleden sonra, “acil” koduyla geçtikleri haberde, Rus donanmasının kararını duyurdular.

ABD’ye ait USS Ford fırkateyninin, Rusya’nın Kamçatka Limanı’na eylül başında yapacağı planlı ziyaret tek taraflı olarak iptal edilmişti.

“Bu aşamada böyle bir ziyaretin kabulü mümkün görünmemektedir” diyordu Rus donanması.

Haberde, bu kararın, ABD’nin Pasifik’te Rusya’yla birlikte katılacağı dörtlü tatbikattan çekildiğini açıklamasının peşinden alındığına vurgu yapılıyordu.

Dünyanın, özellikle de bölgemizin içine girdiği siyasi iklimi gayet iyi yansıtan bir haberdi bu.

* * *

Gürcistan ile Rusya arasında Güney Osetya üzerinden çıkan sıcak çatışmanın sonuçlarından biri de, Moskova ile Washington’ı yeniden bir tür Soğuk Savaş atmosferine sokması oldu.

Rusya’nın, 1991’de Sovyetler’in dağılmasından bu yana, sınırları dışındaki en büyük askerî harekâtına başlangıçta seyirci kalan ABD, geçen haftayı bölgede artmaya yüz tutan Rus nüfuzunu sınırlamaya dönük hamlelerle geçirdi.

Washington’ın Varşova ile yaptığı füze kalkanı anlaşması bu yönde bir adımdı ve Rusya’nın tepkisini çekti.

Polonya, Gürcistan krizini izleyen gerginliğin etkisini en fazla hissettirmeye aday olduğu coğrafyanın batı ucunda yer alıyor.

Bu coğrafyayı gözünüzde canlandırmak isterseniz, Avrupa haritasını düşünün...

Rusya’nın sınırları boyunca kuzeybatıdaki üç Baltık cumhuriyetinden başlayıp Polonya üzerinden güneydoğuda Bulgaristan ve Türkiye’ye uzanan bir yay çizin...

Sonra o çizgiyi kuzeydoğuya doğru Kafkasya’dan geçecek şekilde uzatın...

İşte size bu “yeni Soğuk Savaş”ın muhtemel ön cephesi...

Bu ön cephenin kalbiyse, hayır yanılmadınız, Karadeniz.

* * *

Başta Washington olmak üzere NATO başkentlerinin Karadeniz’e ilgisi yeni değil.

Bulgaristan ve Romanya’nın, Rus muhalefetine rağmen, Kuzey Atlantik İttifakı’na dahil edilmesi; Ukrayna ve Gürcistan’ın üyeliğinin, daha da sert bir Rus muhalefetiyle karşı karşıya kalma pahasına, gündeme sokulması, ABD’nin Sovyetler sonrası Karadeniz stratejisinin bir parçasıydı.

Rus tanklarının Güney Osetya ve Gürcistan’a girmesi, Washington’da işte bu stratejinin başarıyla uygulanmamasının bir sonucu sayıldı.

Her ne kadar Amerikan karar vericileri, yaz rehaveti içinde ve yaklaşan başkanlık seçimleri arefesinde büyük ölçüde atıl bir görünüm sergiliyorsa da, dün Brüksel’de Gürcistan’ı konuşmak üzere acilen toplanan NATO dışişleri bakanları, Amerikalı meslektaşları Condoleezza Rice’ın gayet sert ifadelerine tanık oldular.

Rice’a göre, “Gürcistan’ın demokrasisini, devlet aygıtını ve altyapısını askerî güç kullanarak yıpratmaya çalışan Rusya’yı engellemek için NATO mutlaka kararlı davranmalı” idi.

Washington’ın aklında, bu kararlılığın potansiyel uygulama alanlarından biri olarak, Karadeniz var.

ABD’li diplomatlar, dün itibariyle, bu yönde kesin bir plan olduğunu bize doğrulamasalar bile, Rusya’nın karşı koyması ve Türkiye’nin “veto” niyetini belli etmesiyle 2006’da rafa kaldırılan “Aktif Çaba” girişiminin bir benzerinin yeniden gündeme sokulması için yoğun kulis yürütülüyor.

* * *

2005’te Washington’ın Ankara nezdindeki zemin yoklamasına olumsuz karşılık gördüğü girişim, Doğu Akdeniz’de NATO bünyesinde gerçekleştirilen Aktif Çaba Operasyonu’nun Karadeniz’i de kapsayacak şekilde genişletilmesiydi.

Bulgaristan, Romanya, Ukrayna ve Gürcistan’ın hevesle desteklediği plan, Amerikalılar’a göre “terörle mücadele” amaçlıydı, ancak başta Moskova olmak üzere herkes, asıl hedefin, bu havzadaki Rus hâkimiyetinin sınırlandırılması olduğunu biliyordu.

Türkiye, Rusya’yla birlikte ve diğer sahildar ülkelerin hilafına, Amerikan planına karşı çıktı; Genelkurmay’ın başı çektiği bu muhalefet, “Montrö Sözleşmesi’nden kaynaklı egemenlik haklarının korunması” ile gerekçelendirildi.

Resmî bir teklif, dolayısıyla da resmî bir veto gündeme gelmedi...

Ama NATO’nun Karadeniz’de bir deniz gücü operasyonuna girişmesi ve müttefik ülke donanmalarına ait gemilerin kuzeyimizde seyretmesi Ankara tarafından fiilen önlendi.

* * *

Karadeniz’in, “Montrö gözlüklü” Ankara için ne kadar hassas bir konu olduğunu, en son geçen hafta, ABD Başkanı’nın hesapsız bir açıklama yapması ardından yeniden gördük.

Tiflis’e yardım eli uzatmayı beceremeyen Washington’ın gecikmiş hamlelerinden biri, bizzat Başkan Bush’un, Gürcü limanlarına Amerikan yardım gemisi göndereceklerini açıklaması oldu.

Birkaç nedenle, iyi tartılmamış bir açıklamaydı bu.

Birincisi, ABD Donanması’na bağlı USNS Comfort ve USNS Mercy hastane gemilerinin Gürcistan’a gönderilmesi fikri ortaya atılırken, bölgeye ulaşmalarının haftalar alacağı, bunun da “acil yardım” gerekçesini havada bırakacağı iyi hesaplanmamıştı.

İkincisi, Gürcü limanlarının bu devasa Amerikan gemilerini konuk edebilecek kapasitede olmadığı keyfiyeti es geçilmişti.

Üçüncüsü, Türkiye’nin bu gemilerin Boğazlar’dan geçmesine Montrö Sözleşmesi üzerinden itiraz edeceği ya düşünülmemiş ya da bu itirazın esneyeceği yönünde bir yanılgı oluşmuştu.

ABD’li ve Türk diplomatlara göre, hastane gemilerinin Boğazlar’dan geçmesi için Washington, Ankara’ya resmî bir teklif yapmasa da, Montrö’nün getirdiği tonaj sınırlamasını kat be kat aşan 70 bin tonluk USNS Comfort’a yeşil ışık yakılmayacağını zemin yoklayarak gördü.

Sonuçta, bir yandan, bu zemin yoklamasından evvel konuşarak tutamayacağı bir sözü veren Bush’un muhalifleri taze barut bulmuş oldu...

Diğer yandan da, “Türkiye’nin Boğazlar vetosu kolay kırılmaz” görüşü Washington’da güncelleşti.

Tabii, bu durumun, “Montrö’nün bağlayıcılığı” gerekçesine fazla aldırmayan ABD’li yetkililerce, salt bir “Boğazlar vetosu” değil, fiili bir “Karadeniz vetosu” olarak algılandığını da bilmeliyiz.

Velhasıl, yeni Soğuk Savaş’ın ön cephesi olmaya aday Karadeniz’e yönelik Amerikan planları Ankara’nınkilerle tam örtüşmüyor.

Bu çelişkinin çeşitli tezahürlerine hazır olmalıyız.

 

Diğer Yasemin Çongar Makaleleri:
  1. Bu romanda güneş birtürlü tutulmuyor - 20.03.2010
  2. İnsaniyet namına - 19.03.2010
  3. Yeni bir kapatma davası mı - 18.03.2010
  4. 1559 yıllık kelime - 17.03.2010
  5. Başbuğ suç işliyor Başbakan susmamalı - 16.03.2010
  6. Tanımak, efsunlanmak, bilmek ve şok şok şok - 13.03.2010
  7. Medya patronu - 10.03.2010
  8. Bana benzemeyen iktidar olmasın - 09.03.2010
  9. Altmış Beşinci Madde - 05.03.2010
  10. Kelebektik, birer tırtıl olduk hepimiz - 28.02.2010
  11. Değişime direnmenin patolojisi - 26.02.2010
  12. Hayırlı korku - 24.02.2010
  13. Onurlu askerin umutlu günü - 23.02.2010
  14. Tolstoy’u öldürmek, Babel’i yaşatmak - 21.02.2010
  15. Batı’nın İran ikilemi ve yeni bir taktik - 16.02.2010
 Tüm makaleleri >>

 
 
Ahmet Altan KUM SAATİ
Ahmet Altan - 20.03.2010
Başbakan
Murat Belge TÜRKİYE'NİN HALLERİ
Murat Belge - 20.03.2010
Şecaat arzında arızalar
Yasemin Çongar YA DA
Yasemin Çongar - 20.03.2010
Bu romanda güneş birtürlü tutulmuyor
Halil Berktay OKUMA NOTLARI
Halil Berktay - 20.03.2010
EDP üzerine
Nabi Yağcı NEDEN OLMASIN
Nabi Yağcı - 20.03.2010
Ermeni meselesinin bamteli
Amberin Zaman ARAF'TAN
Amberin Zaman - 20.03.2010
‘Monşer’ reformu hazır
Demiray Oral VAZİYET
Demiray Oral - 20.03.2010
Özel olduğu kadar da küstah haberler
Rengin Soysal BU YAKA
Rengin Soysal - 20.03.2010
Mutsuzluğun adları
Ümit Kıvanç AÇIN TÜRKİYE'NİN ÖNÜNÜ
Ümit Kıvanç - 20.03.2010
Hayatımın Gafısın
Rasim Ozan Kütahyalı ÖZGÜRLÜĞÜN ÇARPINTISI
Rasim Ozan Kütahyalı - 20.03.2010
Liberal cephe ve vicdan
Erol Katırcıoğlu ARAYIŞ
Erol Katırcıoğlu - 20.03.2010
Önümüzdeki bahis
Roni Margulies SOLDUYU
Roni Margulies - 20.03.2010
Cinsel öteki, dinsel öteki
Ferhat Kentel YERİN YEDİ KAT ALTI
Ferhat Kentel - 20.03.2010
Sisler içinde bir ova...
Erdem Özgür SARDUNYA
Erdem Özgür - 20.03.2010
Anayasa paketinden çalışanlara çıkanlar

Tüm Yazarlar >>  

Anasayfa | Ekonomi | Politika | Güncel | Dünya | Spor | Sağlık | Yaşam | Bilim ve Teknoloji | Kültür ve Sanat | Eğitim | Yazı Dizisi | Her Taraf | Yazarlar
Reklam | Yazarlar | Künye | Haberler RSS | Yazarlar RSS