Erivan mı, Baku mu?

Şimdiye kadar her konuda nasıl vaziyet aldıysa gene aynı şekilde. Bugün sağ olsa, Alparslan Türkeş bu ziyareti onaylar, teşvik ederdi. Ama Deniz Baykal... asla!

Baykal hakkında yazmak, konuşmak insanın içinden gelmiyor. Yıllar önce, davranışlarını izleyerek, hakkında bir kanı oluşturmuştum: Allah onu, bir muhalif kliğin önderi olmak üzere yaratmış, dediydim. O sırada Ecevit’e karşı mücadele veriyordu.

Ecevit de, İsmet İnönü’ye muhalefet etmişti. Nasıl? 12 Mart’ta, İnönü’nün, askerlerin getirdiği Nihat Erim kabinesini destekleme kararına muhalefet etmiş, “Genel Başkan’ımla ters düştüm” diyerek Genel Sekreterlik’ten istifasını vermişti. Ama parti içinde bu olayla başlayan muhalefetini sürdürmüştü.

Yani, muhalefetinin bir içeriği vardı ve dayandığı nokta da Türkiye’nin bugün hâlâ bütün şiddetiyle devam eden temel sorunuydu: “aşağıdan yukarıya demokrasi mi, yukarıdan aşağıya otoriter patriyarkal yönetim mi?”

Bu kavgada Ecevit’in seçtiği konum, onu yetmişlerdeki (CHP’nin bundan önce de, bundan sonra da hayal edemediği) yüksek oy oranlarına taşıdı. Ama CHP’de yetişmiş herkes gibi Ecevit’in de solculuğu aslında epey eksik, milliyetçiliği epey fazlaydı. Geçen yıllar, onu da asıl durması gereken yere getirdi.

Neyse, konu bu değil. Deniz Baykal’ın Ecevit’e niçin, hangi ilke(ler) üzerinden muhalefet ettiğini hiç anlayamadım. Daha sonra kader karşısına Erdal İnönü’yü getirdi ve Deniz Baykal ona muhalefet etti. “Sosyal-demokrat” olduğunu iddia eden bir partide İnönü’ye muhalefet etmek için yüz kadar geçerli ilke bulunabilirdi (İnönü olağanüstü medenî, hoş, iyi bir insandı ama sosyalist değildi); Deniz Baykal bunların hiçbirine değil de, ilgisiz birtakım “ters gitme” imkânlarına tutunma becerisini gösterdi.

İnönü, Gürkan, Karayalçın derken, hepsi bir biçimde elendi ve “meydan”, “ring”, “minder”, ne diyecekseniz, Deniz Baykal’a kaldı. Bu durum benim yıllar önceki yargım ve kararımla çelişiyordu: hani Baykal muhalif hizbin lideri olmaya mahkûm biriydi? Bak, işte, koca partinin başına geçmiş.

“Olur, tabii, herkes yanılır” dedim kendi kendime. Aradan gene yıllar geçti. Baykal’ın CHP’si baraj geçemedi. Ama geçenlerin perişan yönetimi sayesinde bu başarısızlığı en büyük şansı oldu. Bir yandan Ecevit her anlamda sönerken CHP yeniden Meclis’e girdi. İşte şimdi de adına “ana muhalefet partisi” diyorlar. Bu da bir şey!

Öyle mi sahiden? Bu da bir şey mi? Bana öyle gelmiyor. Şimdi dönüp baktığımda, ilk değerlendirmemin doğru olduğunu görüyorum. Hayat bu, birtakım rastlantılar üst üste geldi ve Deniz Baykal bir partinin (tabii o partinin geçmişi, niteliği vb. başlı başına tartışma konusu) yönetiminde kendini buldu. Ama bundan sonra, şaşmaz bir istikrarla, partiyi bir (muhalif?) klik haline getirdi.

Ecevit’in muhalefetini bir ilke üzerinden başlattığını söylemiştim. Yıllar boyunca izlediğim Deniz Baykal’ın neyi savunduğunu, gözünde nelerden oluşan bir “müstakbel Türkiye” canlandırdığını ise hiçbir zaman anlamadım. Bu benim kıt zekâmdan ötürü böyle değil. Anlayan biri varsa gelsin söylesin.

Ama şimdi bir ideolojisi de oldu Deniz Baykal’ın. Kendi oluşturduğu değil, hazır bulduğu bir ideoloji. Doğu Perinçek’le aynı zamanlarda, milliyetçilik rüzgârını duyunca, yüzünü buraya döndü. “Anadolu solculuğu” diye bir laflar etti ki sonradan bunların Tarık Buğra’nın kaleminden çıktığı anlaşıldı. AKP ile birlikte cihet-i askeriyeden gelen ya da geldiği sanılan her şey, Deniz Baykal’ın günlük ideolojisi.

Çünkü “muhalif klik”in, yeni bir 28 Şubat alabora atmosferi dışında hiçbir iktidar şansı yok.

Onun için “Ergenekon’un avukatıyım” diye ortaya atılıyor. Yakışır, buna sözümüz yok, ama gene yanlış hesap. Ergenekon gözden çıkarıldı. Buna rağmen, çıkaranların değil de, çıkarılanların avukatı olmayı seçmek, kendi bileceği iş. Ama bunun ucunda da Deniz Baykal’a bir iktidar umudu görünmüyor.

Belki, “her dediğinin tersi olan politikacı” olarak kendine güvenilir bir yer edinir. Bu böyleyse, Abdullah Gül de hemen Erivan’a gitmeli. Demek olumlu dinamikler bu yönü gösteriyor.