Sason’u kim kazanacak?

Son günlerde çatışmaların yoğunlaştığı Batman’ın Sason ilçesine yakın çorak dağlarla çevrili bir askerî gözetim noktasındayız. Yakıcı öğle güneşi altında bir grup korucuyla sohbet ediyoruz. Ayaklarında yırtık pırtık Mekap lastik botlar, yüzlerinde yılgın bir ifade var. “Beş senedir pek bir şey olmuyordu, ama son zamanlarda teröristlerde çoğalma var,” diyor birisi. “Birçok yere mayın döşediler, huzursuzuz,” diye de ekliyor.

Bakıyoruz aralarında hiç genç yok. Korucu kadroları dondurulduğundan olsa gerek: hem tasarruf için hem de dedikleri gibi ‘olaylar’da azalma olduğu için işe alınan yok. “Yirmi dört senedir koruculuk yapıyorum, on bir tane çocuğum var, ayda 580 milyon lira maaşla geçiniyoruz,” diye yakınıyor aralarından 59 yaşındaki Kâzım Şahin. “Geceleri dağlarda terörist avına çıkıyoruz, buz gibi soğuklarda dikenlerin üstünde yatıyoruz ama bir sigortamız dahi yok,” diye atılıyor bir diğeri. “Hükümet sözünde durmadı.”

Sason’da sayıları 1400’ü bulan gönüllü köy korucularının dertleri aynı. Sosyal güvencelerinin olmaması. Yetmiyormuş gibi, haklarını korumak adına kurulan dernek her ay maaşlarından 20 YTL kesiyor. “Çocuğumun asla korucu olmasını istemem,” diyor birisi. Bir yandan PKK’yla mücadele ederken, tecavüz olsun, cinayet ve esrar ticareti olsun, birçok gayrimeşru olaya adları karışan köy korucuları AKP iktidarının da çözüm getiremediği akut sorunlar arasında duruyor.

Takriben 20 kilometre ötedeki Şahinli köyündeyiz bu kez. 50 haneli köyün yakınlarında 9 mayıs günü meydana gelen mayın patlamasında beş köylü yaşamını yitirmişti. Resmî yetkililerin olayı PKK’ya mâl etmesine rağmen köylüler halen ölen yakınlarını taşıyan minibüsü havaya uçuran mayını kimin döşediğinden emin olmadıklarını söylüyorlar. “Valla bilmiyoruz kim yaptı,” diyor patlamada 25 yaşındaki yeğenini yitiren Sabiha Çelik. Eski bir Ermeni köyü olan Şahinli, tüm baskılara rağmen köy koruculuğunu kabul etmeyen civardaki ender köylerden biri. Köylüler bu yıla kadar geçimlerini bölgedeki Tekel’e tütün satarak sağlıyorlarmış. Ama Tekel bu yıldan itibaren artık alım yapmayacakmış. “Neyle geçineceğiz, dağa mı çıkayım,” diye soruyor 28 yaşında, işsiz olduğunu söyleyen Refik Güngör.

Gecen seçimlerde Sason’da binlerce kişiyle birlikte oyunu AKP’ye veren Sabiha Çelik, belediye seçimleri için “AKP’ye asla bir daha vermem,” diyor. Nedenini sorduğumuzda beş ay öncesine kadar çocuklarının eğitimine katkı için devlet tarafından hesabına her ay yatırılan nakdi yardımın kesildiğini anlatıyor. “Paramız gelmiyor artık,” diyor sekizinci sınıf öğrencisi Lamia Çelik. Anlaşılan 2007 seçimlerinde AKP’nin birçok Güneydoğu ilinde DTP’yi sollamasını sağlayan, fakirlere sosyal yardım programlarında aksama var.

Sason gergin. Ormanlar yanıyor. Gökyüzünden F-16’lar, Sikorskiler eksik olmuyor. Batman-Sason arasındaki kontrol noktaları son zamanlarda çoğalmış. Uzun zamandır gözükmeyen sivil polisler yeniden hortlamış, gözlerine kestirdikleri araçları durduruyorlar.

AKP’nin bölgedeki başlıca kozu ekonomi, sanki elinden kayıyor gibi. Etnik milliyetçilik tamtamlarını çalan DTP Sason’u AKP’den geri alabilecek mi belli değil. Ancak son zamanlarda yoğunlaşan hak ihlalleri, ekonomik sıkıntı ve süresi bir yıl daha uzatılan sınırötesi operasyon tezkeresi ibreyi yeniden DTP’den yana kaydırıyor sanki.