Maiyet

Maiyet aslında soyut bir ad, “birliktelik, bir arada olma” demek. Ma^ca Arapça “beraber, ile” anlamında edat. Ma^ca-l-esef (esefle), ma^ca-aile (aileyle beraber), ma^ca-ma-fih (bununla beraber) gibi deyimlerde karşımıza çıkıyor. Ma^caiyyet de “ilelik” anlamında, edattan yapılmış isim. Arapça sözlüklerde bulamadım, Arapçada kullanılır mı bilmem. Türkçe eski metinlerde hep bu anlamda geçiyor. “Maiyyetle dergâhı şahe gelürlerdi” yani grup olarak, topluca gelirlerdi. “Hem Rum iline hem Anadoliye maiyetle kazasker idı”, yani ikisine birden bakıyordu. “Abdi Paşanın maiyyetine memur edildi,” yani beraberinde bulunmakla görevlendirildi.

“Bir amirin refakatinde bulunan heyet” anlamına ilk kez 19. yüzyılın en sonunda Şemseddin Sami’nin Kamus-ı Türki adlı sözlüğünde yer verilmiş. Şemseddin Sami Bey “maiyyetile beraber geldi” örneğini de vermiş, ki eski kullanımda “beraberliğiyle beraber geldi” gibi bir dil yanlışı sayılması lazım. Şimdi sadece bu anlamda kullanılıyor, o da kırk yılda bir.

Mahiyet başka, alakasız kelime. Nitelik, ya da daha doğrusu “ne-lik” demek. İngilizcesi belki whatness olur.