Gazze’de işsizlik yüzde 30

Filistin devleti, 1994 yılında Oslo’da İsrail Hükümeti ile Filistin Kurtuluş Örgütü arasında yapılan uzlaşma görüşmeleri sonucunda kuruldu. Filistin Hükümeti, Filistinliler yoğun olarak yaşadığı Gazze ve Batı Şeria’yı yönetiyor.

Filistinlilerin yaşadığı Gazze ve Batı Şeria’nın nüfusu dört milyon yüz bin kişi. Gazze nüfusunun yüzde 79’unu, Batı Şeria’nın ise yüzde 46’sını Filistinliler oluşturuyor. Gazze ve Batı Şeria’da fert başına düşen yıllık nominal gelir 2008’de bin 602 dolar. Gazze’deki Filistinli ailelerin yüzde 70’i, Batı Şeria’daki ailelerin yüzde 56’sı yoksulluk sınırının altında yaşıyor.

İsrail, Batı Şeria’ya güvenlik, Gazze’ye ise izolasyon temelinde bir ekonomik ambargo uyguluyor. Bu nedenle Gazze ve Batı Şeria’da ticaret ve ekonomi gelişemiyor. Batı Şeria’da İsrail’in ördüğü sınır duvarı Filistinlileri izole ediyor ve Doğu Kudüs ile olan bağlantılarını kesiyor. Dolayısıyla ticari ve ekonomik faaliyetleri engelliyor. Ayrıca Filistin Hükümeti’ne verilen yardımlar ile vergi gelirlerinin İsrail tarafından engellenmesi Filistinlilerin yoksulluk içinde yaşamasına neden oluyor. Filistin Devleti, temel kamu hizmetleri olan eğitim ve sağlık hizmetlerini dahi veremiyor.

İsrail’in ambargosu nedeniyle Gazze’de işsizlik oranı yüzde 30, Batı Şeria’da yüzde 18 düzeyinde bulunuyor. Enflasyon Gazze’de yüzde 16, Batı Şeria’da yüzde 9 düzeyinde seyir ediyor.

Paris’te 2007 yılı sonunda yapılan anlaşmaya göre Filistin Hükümeti’ne 2008-2010 yılları arasında 7,7 milyar dolar yardım verilmesi kararlaştırıldı. Bu yardımlarla Gazze ve Batı Şeria ekonomisinin 2009’da yüzde 3,7, 2010’da yüzde 5,5 oranında büyümesi sağlanacak. Tabii İsrail izin verirse.

Gazze’ye kara harekâtına başlayan İsrail’e gelince... İsrail’in nüfusu 7 milyon 112 bin kişi. Fert başına yıllık gelir 26 bin 521 dolar. İsraillilerin fert başına yılık geliri Filistinlilerin 16,5 katı. Filistinliler, İsraillilere göre oldukça fakir. Gazze’de işsizlik oranı yüzde 30 düzeyindeyken İsrail’de işsizlik sadece yüzde 5,9. İsrail’in işsizlik oranı Amerikan ekonomisindeki yüzde 6,7 işsizlik oranının bile altında.

Artık bir refah devleti olan İsrail’in bu savaşı bitirmesi için Gazze’de yüzde 30’a ulaşan işsizlik sorununu çözmesi gerekiyor. İsrail hemen ekonomik ambargoları kaldırmalı. Filistin Hükümeti’ne gerekli mali yardımların ve vergilerin ulaşmasını sağlamalı.

İsrail ekonomik ambargoyu sürdürdüğü takdirde Filistinliler de direnecekler. Çünkü Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine 2008’de ülkeleri dışında çalışan işçilerin yakınlarına gönderdiği para miktarı 35 milyar doları buluyor. Bu paranın büyük kısmı Filistin ve Lübnan’a geliyor. İsrail, Filistinlileri işsizlikle terbiye etmeyi sürdürdükçe sonuç alamaz. Çünkü işsiz bırakılan Filistinliler hem işçi gelirleri hem de Filistinli diasporanın mali desteğiyle direnmeye devam edecekler. Uyguladığı ekonomik ambargodan sonunda İsrail zararlı çıkabilir.

Gazze ve Batı Şeria’nın ekonomik göstergeleri

Yıllar                               2006       2007      2008*       2009*
GSYİH (Milyon $)         4.533      5.058      6.641       7.354
Büyüme hızı (%)           -4,8          -0,5         0,8            3,7
Enflasyon (%)                 3,3           6,9         7,0            4,0
İşsizlik oranı (%)           23,6         21,3       22,1         21,7
Fert başına gelir ($)    1.166      1.259     1.602        1.791
Kaynak: IMF *Tahmin