İstanbul soğukta kalır mı

Rusya dün Trakya’dan gelen doğalgaz akışını kesti. Ukrayna ile olan fiyat anlaşmazlığını öne süren Rusya, Romanya, Bulgaristan, Makedonya, Yunanistan ve Türkiye’ye giden doğalgazı kesince İstanbul’un soğukta kalma ihtimali arttı.

Rusya’nın doğalgazı kesmesi en çok İstanbul’u etkiliyor. Çünkü İstanbul kışın günde 40 milyon metre küp, yazın da 3 milyon metreküp doğalgaz tüketiyor. İstanbul’un doğalgazı Bulgaristan üzerinden İstanbul’a geliyor.

Ayrıca Trakya bölgesinde Ambarlı, Hamitabat ve Yap-İşlet-Devret yöntemiyle kurulmuş 5000 megavatlık doğalgazla elektrik üreten santraller var. Bu santrallerin günlük doğalgaz tüketimi 24 milyon metreküp. Dün bu santraller doğalgazın kesilmesiyle alternatif yakıt olan fueloil ile üretime geçti. Ama pek çok küçük doğalgazlı santral, gaz kesilince üretimlerini durdurdu. Bu küçük santrallerin durması sanayi üretimini olumsuz etkileyecek.

Türkiye’nin kışın günlük toplam doğalgaz ihtiyacı 130 milyon metreküp. Bu günlük ihtiyacın şimdi 48 milyon metreküpü Rusya’dan, 40 milyon metreküpü Azerbaycan ve İran’dan, 27 milyon metre küpü Marmara Ereğlisi depolarından, 15 milyon metreküpü ise Silivri deposundan karşılanıyor. Rusya’nın Bulgaristan üzerinden gelen gazı kesmesi ve doğalgaz santrallerinin alternatif yakıta geçmesiyle Türkiye durumu kısa bir süre sorunsuz idare edebilir. Ama Rusya uzun süreli doğalgaz kesintisine gittiği takdirde İstanbul bu kış büyük bir riskle karşı karşıya kalır. Çünkü Rusya’dan günde 70 milyon metreküp olan gaz akımı 48 milyon metreküpe inince depoların kullanım süresi sınırlı olduğu için büyük sorun çıkacak.

Rusya’nın doğalgazı kesmesi anlaşmalara aykırı. Çünkü Rusya ile yapılan doğalgaz alım anlaşmasında transit geçiş ülkelerindeki sorunların gaz kesimine neden olmayacağı belirtiliyor. Buna rağmen Rusya’nın Ukrayna’nın bin metreküp doğalgaza 250 dolar fiyat ödemesini kabul etmediği gerekçesiyle doğalgaz akımını kesmesi kabul edilemez. Rusya’nın anlaşmalara aykırı tutumunu gören Avrupa ülkeleri gerekli önlemleri aldı. Almanya başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesi LPG depoları kurup alternatif enerji kullanım imkânı yarattı.

Avrupa ülkeleri Rusya’nın olası doğalgaz kesme ihtimaline karşı önlemler alırken, Türkiye doğalgaz depolamasında adım atamadı. Tuz Gölü’nün altına yapılacak doğalgaz depoları projesi bir türlü hayata geçirilemedi. Bunun maliyeti 3 milyar dolar civarındaydı. Proje hâlâ bekliyor.

Peki, Rusya’nın doğal gazı on günden fazla kesmesi halinde ne olacak? Türkiye’de sanayi ve ticaret bundan olumsuz etkilenecek. Ayrıca İstanbul da büyük bir ihtimalle donacak. Çünkü mavi akımdan gelen gazı İstanbul’a pompalamak da teknik olarak mümkün değil. İstanbul’un soğukta kalması ekonomik maliyetinin yanında sosyal maliyetleri de arttıracak.

Amerika’dan gelen mali krize bu defa Rusya’dan gelen doğalgaz krizi eklenmiş olacak. Küresel mali kriz Türkiye ekonomisine bekledikleri zararı vermedi diye üzülenlerin önüne, Türkiye ekonomisini bu kez gazla boğmaya çalışacakları yeni bir alternatif çıkmış görünüyor.