Desimal

Sevan Nişanyan - 19.01.2009
 
Share/Save/Bookmark Arkadaşına gönder Yazdır Yazı boyutunu küçült Yazı boyutunu büyült 

Şimdi Öztürkçüler bitti, akla gelecek her kelimenin aslında Kürtçe ya da Zazaca olduğunu savunan –savunan demeyelim, dileyen- okurlar sardı etrafımı. Günde ortalama beş tane geliyor.

Zazaca des on sayısıymış. Metrik sistemi Zazalar mı buldu hocam?

Bütün Hintavrupa dillerinde on anlamına gelen kelime orijinal *dekm biçiminden gelir. İnce sesliye bitişen /k/, Hintavrupa aleminin doğu kanadında binlerce yıl önce /s/ olmuş. Bazı İran dillerinde de hece sonundaki /s/ yutulmuş. Dolayısıyla 10’un Sanskritçesi (yani eski Hintçesi) dâsa, Ermenicesi dasn, Bulgarcası deset, Rusçası desyat, Zazacası des, Osetçesi daes, ama Farsçası deh, Kürtçesi de deh.

Batı kanadında /k/ sesi daha uzun süre korunmuş. Yunanca on, dekametre’deki déka. Latincesi decem, /dekem/ okunur. İngilizcesi, aslında tegen’den bozma ten. İngilizce /t/ modern Almancada her zaman çatlak /ts/ sesiyle karşılandığı için Almancası Zehn, yani /tsên/. İrlandacası çatlak /kh/ sesiyle deich. Bunların hepsi matematik gibi kurallı değişimler. Aynı kelimenin değişik lehçelere göre söylenişi.

Latince /k/ sesi modern Fransızcada ince sesliden sonra /s/ diye telaffuz edildiği için Latince “onlu, onarlı” anlamına gelen decimalis de esasen /dekimalis/ iken Fransızca /desimal/ olur. Bize Fransızcadan gelmiş. İtalyancadan alsaydık deçimal olurdu.


"www.nisanyansozluk.com - Türkçenin en kapsamlı etimoloji sözlüğü"

Sevan Nişanyan'ın Agos yazıları - nisanyan.blogspot.com





Diğer Sevan Nişanyan Makaleleri:


 

KELİMEBAZ

 

Sevan Nişanyan

 
E-Mail Gönder
 
 



Diğer haberler
- BUGÜNKÜ YAZARLAR
-
Murat Belge TÜRKİYE'NİN HALLERİ
Murat Belge
Ahmet Altan KUM SAATİ
Ahmet Altan
Yasemin Çongar YA DA
Yasemin Çongar
Neşe Düzel PAZARTESİ KONUŞMALARI
Neşe Düzel
Süleyman Yaşar BU GÜN
Süleyman Yaşar
Etyen Mahçupyan MÜLAYİM
Etyen Mahçupyan
Alper Görmüş MEDYAİRONİK
Alper Görmüş
Ayşe Hür TARİH DEFTERİ
Ayşe Hür
Gökhan Özgün MÜREKKEP
Gökhan Özgün
Halil Berktay OKUMA NOTLARI
Halil Berktay
Markar Esayan ARADA
Markar Esayan
Nabi Yağcı NEDEN OLMASIN
Nabi Yağcı
Lale Kemal BAKIŞ ACISI
Lale Kemal
Amberin Zaman ARAF'TAN
Amberin Zaman
Cemil Ertem EKONOMİ POLİTİK
Cemil Ertem
Temel İskit YAZI
Temel İskit
Yıldıray Oğur MANİFESTOM
Yıldıray Oğur


 
 

Telif Hakkı © 2008 Taraf Gazetesi - Tüm hakları saklıdır.

#