1994 yılından itibaren Türk Sosyal Güvenlik Sistemi açık vermeye başlamış, 1994 yılında GSMH’nin yüzde 1’ini bulan açık düzeyi 1999 yılında GSMH’nın yüzde 3,7’sine ulaşmıştır (www.hazine.gov.tr). Sosyal Güvenlik Sistemi’nin aktüeryal dengelerini yeniden kurmak ve kurumsal etkinliğini geliştirmek amacıyla, bir sosyal güvenlik reform süreci tasarlanmıştır. Reform planının ilk aşamasında Sosyal Güvenlik Sistemi’nin temel parametrelerinde önemli değişiklikler içeren 4447 sayılı yasal düzenleme yapılmıştır. 8 Eylül 1999 tarihinde yürürlüğe giren 4447 sayılı Kanun ile temel olarak, sosyal güvenlik kuruluşlarının gelirlerini arttırmaya, harcamalarını kısmaya yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Gelirleri arttırmaya yönelik düzenlemeler, prime esas gün sayılarının arttırılması, prime esas kazanç taban ve tavan düzeylerinin yükseltilmesi; prim oranlarının yükseltilmesi, yeni primlerin getirilmesi, bazı sigorta kollarının yardımlarından yararlanmak için sigortalı ve bağımlılarının katkıda bulunması şeklinde özetlenebilir. Giderleri kısmaya yönelik düzenlemeler ise emeklilik yaşının kademeli bir biçimde yükseltilmesi, emeklilik ödemelerini hak kazanma koşullarının zorlaştırılması, aylıkların hesabında esas alınan kazanç döneminin değiştirilmesi, emekli aylıklarını bağlama oranlarının düşürülmesidir. 4447 sayılı Kanun ayrıca, kayıtdışı istihdamın önlenmesine yönelik tedbirler getirmiş, işsizlik sigortası sistemi uygulamaya geçirilmiş; işsizlik sigortası ve işsizlik ödeneğinin yanısıra, yeni iş bulma ve meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitiminin verilmesi uygulamasına geçilmiştir.
Reform süreci
Maalesef 4447 sayılı Kanun’la mevcut kanunlarda yapılan tali düzenlemeler aksaklıkların giderilmesinde bazı çözümler içerse de tam anlamıyla çare olmadığı için temel amacı adil, kolay erişilebilir, norm ve standart birliğini hedefleyen, yoksulluğa karşı daha etkin koruma sağlayan, mali açıdan sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemine ulaşabilmek olan sosyal güvenlik reformu çalışmaları 2002 yılı kasım ayında başlamıştır. Reform çalışmaları dört ana bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenlerden ilki, nüfusun tümüne hakkaniyete uygun, eşit, koruyucu ve tedavi edici kaliteli sağlık hizmeti sunumunu finanse eden Genel Sağlık Sigortası’nın oluşturulmasıdır.
Yazının devamını okumak için tıklayın.
