Osmanlı donanmasının dili Türkçe değildi, hele “Osmanlıca” hiç değildi, İtalyancaydı. Daha doğrusu İtalyanca ağırlıklı bir tür deniz Tarzancası olan Lingua Franca idi, yani Frenk Dili. Kozmopolit bir piyasada anlaşmaya yarayan kırma dillere dilbilimciler pidgin adını veriyor. Bizdeki Kapalıçarşı turistçesi (“hey madam vant epıl ti?”) tipik pidgin’dir. Bu da öyle.

Karı koca Kahane’lar ile rahmetli Andreas Tietze’nin 1960’larda hazırladığı mükemmel bir Lingua Franca sözlüğü var. Türkçede bildiğiniz (ve bilmediğiniz) bilumum denizcilik terimlerini didik didik etmişler, Bizans Rumcasından Arap argosuna, Güney Fransa lehçesinden Cezayir korsanlarının belgelerine kadar izini sürmüşler. Frenk Dili’nin halen yaşayan kalıntılarından buyurun birkaç örnek:

Yelkenler mayna edilir, fora edilir –ama grandi yelkeniyle babafingo beraber açılır mı, o kadarını bilmem.

Yazının devamını okumak için tıklayın.