Eski İranlıların payrôçag veya pêrôçag dedikleri gök renkli kıymetli taş vaktiyle bellibaşlı iki yerde çıkarmış: biri Horasan’da Meşhed yakınındaki Ali Mersai dağı, öbürü Mısır’da Sina dağı. Rôç “gün” demek; ayrıca “ışımak, aydınlanmak” fiilinin kökü. Pay’i de daha önce görmüştük, geri dönme ifade eden bir edat. Dolayısıyla taşın “geri-ışıyan” ya da “gün-yansıtan” gibi bir anlamı var. İngilizce re-splendent tam karşılıyor.

Şimdi gelin, sistemli gidelim, beş tane standart ses kuralını sıradan uygulayalım. Bir, doğu İran dillerindeki /ç/ batı İran dillerinde /z/ olur. İki, Eski Farsça kelime sonundaki /g/ Yeni Farsçada düşer; muhtemelen İslâm öncesi devirde konuşma dilinde düşmüştü bile. Üç, Arapçada /p/ sesi olmadığı için /f/ye döner. Dört-beş, Arapçada uzun /ê/ ve/o/ sesleri olmadığı için bunlar da sırasıyla /î/ ve /û/ olur.

Yazının devamını okumak için tıklayın.