Amerikan ekonomisinde yaşanan son dalgalanma, ülkenin en büyük sigorta şirketi olan AIG’nin kurtarılmasıyla dün biraz duruldu. Hisse senedi borsaları yukarı yönlü hareket etti.
ABD Hazinesi bir yıldır süren kredi krizi nedeniyle iflasın eşiğine gelen sigorta şirketi AIG’ye iki yıl vadeyle 85 milyar dolar borç verdi ve hisselerinin yüzde 80’ini rehin aldı. Böylece mali sistem şimdilik büyük bir uçurumu atladı. Ayrıca ABD Merkez Bankası politika faiz hadlerini de değiştirmeyip yüzde 2 oranında tutarak piyasaların faiz indirimi yönündeki taleplerine de karşı çıktı.
ABD ekonomisinde bunlar yaşanırken, Türkiye, Brezilya, Rusya ve Arjantin gibi gelişmekte olan ülkeler bu büyük küresel dalgalanmadan olumsuz etkilendiler. Emtia fiyatlarının düşmesi, Brezilya ve Rusya’yı vurdu. Yüksek cari açığı olan Türkiye ise küresel piyasalarda finansal imkânlar daraldığı için bugün cari açığını sürdürebilme riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Arjantin’e gelince borçları nedeniyle çok kırılgan bir dönemden geçiyor.
Yaşanan son dalgalanmanın etkileri açısından saydığımız bu dört ülke içinde Türkiye en avantajlı olanı. Çünkü emtia fiyatlarının düşmesi, Türkiye’de cari açığın küçülmesine yardım edecek. Ayrıca Türkiye açıklanan kamu maliyesi rakamlarına göre bütçe disiplinine de uyuyor. Öyle ki, yılın ilk sekiz ayındaki bütçe performansı geçen yıla göre çok daha iyi ve bütçe fazlası var.
Türkiye ekonomisinin diğer bir avantajı ise özelleştirme gelirleri. Bu yıl dünya ekonomisinin daralacağı varsayılarak, Hazine Finansman Planı’nda 9,2 milyar YTL tutarında özelleştirme geliri tahmin edilmişti. Bu hedef, daha yılın ilk sekiz ayında geçildi. Halen imza aşamasında olan 5,2 milyar dolarlık daha özelleştirme işlemi var ki, bunlar da tamamlandığı takdirde, tahminlere ilave olarak özelleştirmelerden 6,5 milyar YTL daha fazla gelir elde edilecek.
Bu tablodan da görülüyor ki, gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye, özelleştirme ve mali disiplin avantajını iyi değerlendirirse bugün yaşanan küresel krizden en az hasarla çıkabilir.
Bunun için ihalesi tamamlanmış olup imza sürecinde bekleyen özelleştirme işlemlerinin hemen tamamlanması gerekiyor. Böylece tahsilatlar yapılır ve artan özelleştirme gelirleri sayesinde mali disiplin sürdürülür. Yerel seçimler öncesi bütçede de beklenen olumsuz gelişmeler engellenir. Çünkü bu yapılmaz da, cari açığın yanına bir de bütçe açığı sorunu yaratılırsa, dünya çapında yaşanan krizden Türkiye ağır bir darbe almadan çıkamaz. Mutlaka özelleştirme çapasına tutunmak gerekiyor.
2008 yılında yapılan özelleştirme uygulamaları (Milyon $)
Şirket Tahakkuk eden tutar Tahsil edilen tutar
Pektim 2.040 2.040
Tekel Sigara 1.720 1.720
İzmir Limanı 1.275 -
Derince Limanı 195 -
Ankara Doğal Elektrik A.Ş. 510 510
Telekom Halka arzı 2.000 2.000
Sabah-ATV 1.100 1.100
Ankara Gaz Dağıtım 1.610 -
Bandırma Limanı 175 -
Samsun Limanı 125 -
Başkent Elektrik Dağıtım 1.225 -
Sakarya Elektrik Dağıtım 600 -
Toplam 12.575 7.370