Mutlak iktidar mutlak olarak yozlaştırır. Balyoz planında bir örneğini gördüğümüz gibi. Türkiye’de bizim gündelik hayatta sayısız örnekle doğrulayabildiğimiz bu davranış tarzı, deneysel psikolojide epey karmaşık araştırmalara konu oluyor.
Yakın zamanlarda güç ve iktidar sahibi olmakla yozlaşma ve ahlaki bozulma arasındaki ilişkiyi inceleyen bir deneysel psikoloji araştırması yapıldı.
The Economist dergisi Dr. Lammers ve Dr. Galinsky tarafından yapılan araştırmanın sonuçlarını özetliyor.
Çalışmaya katılan denekler iki gruba ayrılıyor. Psikolojik yöntemlerle bir grubun kendisini güç ve iktidar sahibi, diğer grubunsa güçsüz ve iktidarsız hissetmesi sağlanıyor. Bu iki gruba etik yaklaşımlarını açığa çıkaracak sorular soruluyor ve deneyler uygulanıyor.
Deneyin ortaya koyduğu sonuçlar şunlar: Kendilerini iktidar sahibi hissedenler net bir biçimde ahlaki olarak tartışmalı davranıyor. Sonunda maddi ödül olan oyunda bariz şekilde daha çok hile yapıyorlar. Üstelik başkalarının hal ve tavrı söz konusu olunca daha yargılayıcı oluyorlar. Başkalarını şiddetle eleştiriyor, ama kendilerini hoş görüyorlar. Yani iktidar kişileri sadece yozlaşmaya daha açık hale getirmiyor, aynı zamanda çifte standartlı ve ikiyüzlü yapıyor. Deneyde, vergi yasalarını çiğnemek söz konusu olduğunda iktidar sahipleri başkalarında affetmedikleri bu suçu işlemekte beis görmüyor.
Yazının devamını okumak için tıklayın.
