Başkan yardımcısı deyip geçmeyin.

ABD’de başkan yardımcıları, ulusal güvenlik dahil hemen her konuda başkanın sağ kolu oldukları ve “Senato Başkanı” sıfatıyla, yürütmenin yasama organıyla ilişkisini bizzat yönettikleri için önemli değillerdir sadece.

Amerika’da başkan yardımcılarına, aynı zamanda, “başkan olacak adam” gözüyle bakılır.

Amerikalılar, başkan yardımcılarından, “başkanlıktan bir kalp atışı uzaklıkta” diye söz ederler.

Gerçekten de öyledir; Amerikan Anayasası gereği, seçimle işbaşına gelen başkan dört yıllık görev süresini doldurmadan ölür ya da istifa ederse, başkan yardımcısı otomatik olarak başkanlığı üstlenir ve olağan seçimlere kadar bu görevi sürdürür.

Yakın tarihte, bu kural gereği başkan olan üç başkan yardımcısı, Amerika’yı çok kritik dönemeçlerde yönetmek durumunda kalmışlardı:

1945’te Franklin D. Roosevelt görevdeyken ölünce yerine geçen Harry Truman, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD’nin Avrupa’yla ilişkilerinin biçimlenmesinde belirleyici rol oynadı...

1963’te John F. Kennedy öldürülünce Beyaz Ev’e taşınan Lyndon B. Johnson, tarihinin en büyük suikastlarından biri sonrasında Amerika’yı şoktan kurtaran lider oldu...

1974’te istifa eden Richard Nixon’dan başkanlığı devralan Gerald Ford, Amerikan demokrasisinin Watergate gibi büyük bir skandalla başa çıkabilmesine yardım etti...

Sadece bu üç örneği hatırlamak bile, Amerikan seçmeninin başkanlık seçimlerinde tek bir adaya değil, iki kişilik bir ekibe oy vermesinin önemini kavramayı kolaylaştırıyor.

Bu kavrayış, 4 kasımdaki Amerikan seçimleri öncesinde, aklıselim sahibi herkesi derin bir endişeye sevk etmeli bence.

Cumhuriyetçi başkan yardımcısı adayı Sarah Palin’e “Amerikan başkanı olacak kadın” gözüyle bir bakan bir daha bakmalı ve Amerikalıların o çok sevdikleri cümleyle “Tanrı Amerika’yı korusun” deyip gerisin geri kaçmalı.

***

Siz bu yazıyı okurken, bu sabaha karşı yapılması planlanan münazara tamamlanmış; Amerikan seçim yarışının başkan yardımcısı adaylarına ayrılmış yegâne yüz yüze tartışmasında Cumhuriyetçi Alaska Valisi Sarah Palin ile Demokrat Delaware Senatörü Joseph Biden kozlarını paylaşmış olacak.

Yazının devamını okumak için tıklayın.